Ekonomia behawioralna: czy mamy kontrolę nad własnymi decyzjami?

Ekonomista behawioralny Dan Ariely, autor książki "Predictably Irrational" (pol. wyd. "Potęga irracjonalności") przy użyciu złudzeń optycznych oraz wyników własnych badań, których wyniki często zaskakują, pokazuje jak często nieracjonalni jesteśmy, gdy podejmujemy decyzje.

Ekonomię behawioralną określa się często jako naukę łączącą dokonania psychologii i ekonomii, ponieważ do analizy zachowań dotyczących wyborów gospodarczych stosuje ona często techniki badawcze znane z psychologii, często również odwołując się do odkryć tej nauki.
Blog Ariely'ego: http://danariely.com/

Systemy podatkowe na świecie

Infografika przedstawia państwa zajmujące najwyższe i najniższe miejsca w rankingu z raportu Paying Taxes, który jest opracowywany przez PricewaterhouseCoopers. Ranking obejmuje:

• czas niezbędny do spełnienia wymogów podatkowych 
• całkowitą stawkę podatkową (jako sumę poszczególnych stawek podatkowych)
• liczbę płatności dokonywanych w ciągu roku

Pełny ranking:
http://www.pwc.com/gx/en/paying-taxes/data-tables.jhtml
Polska zajmuje w rankingu Paying Taxes 2011 (opublikowanym w listopadzie 2010) 121. miejsce (na 183 badane kraje), co samo w sobie nie jest dobrym wynikiem, ale jest za to znacznym postępem w porównaniu z poprzednim rokiem (148 miejsce). Ten awans oznacza, że nie jesteśmy już ostatnim krajem UE w rankingu, ponieważ wyprzedzamy Słowację, Czechy, Włochy i Rumunię.
Porównanie rankingów z roku 2006 i 2011 dla wszystkich państw pokazuje, że "czas niezbędny do spełnienia wymogów skrócił się o tydzień, całkowita stawka podatkowa spadła średnio o 5 procent, a liczba płatności zmniejszyła się niemal o cztery. Patrząc całościowo od 2006 r. aż 90 jurysdykcji ograniczyło wysokość podatków od dochodów osób prawnych".
Źródło:
http://awesome.good.is/transparency/web/1102/taxes-around-world/flash.html
http://www.pwc.com/pl/pl/biuro-prasowe/paying-taxes-2011.jhtml (link zawiera więcej informacji)

Keynes vs. Hayek

Konfrontacja dwóch najważniejszych koncepcji makroekonomicznych XX wieku w dość nietypowej formie...

Wzrost gospodarczy

Dwa świetne wystąpienia z konferencji TED Talks, których wspólnym tematem jest wzrost gospodarczy.

(Link do Gapmindera - http://www.gapminder.org/world/)

Freakonomia i Superfreakonomia

Freakonomia i jej kontynuacja, czyli Superfreakonomia to książki napisane wspólnie przez Stevena D. Levitta, jednego z najciekawszych ekonomistów młodszego pokolenia (laureat John Bates Clark Medal - nagrody przyznawanej co dwa lata najlepszemu ekonomiście, który nie ukończył 40 roku życia), oraz Stephena J. Dubnera, pisarza i dziennikarza New York Timesa.
W obydwu książkach zaskakują już same tematy (np. co łączy zapaśników sumo z nauczycielami?), a jeszcze bardziej zaskakujące są wnioski, do których autorzy dochodzą na podstawie analizy zebranych danych. Choć pozorrnie książki są dalekie od tradycyjnie pojmowanej ekonomii, to jednak są dobrą lekcją tego, co nazywamy myśleniem ekonomicznym.

Jacek Santorski o Freakonomii

Fragment książki Freakonomia

Trailer filmu dokumentalnego, który powstał na podstawie książki

Rozmowa radiowa o drugiej części książki, czyli o Superfreakonomii

Czy programy lojalnościowe się opłacają?

Przy okazji ostatniego wyroku Sądu Najwyższego zakazującego pewnych niewłaściwych praktyk stosowanych przez firmy prowadzące takie programy Dziennik Gazeta Prawna podaje kilka liczb, np.:

Aby za darmo otrzymać telewizor, trzeba zatankować prawie 230 tys. litrów paliwa o wartości 1,1 mln zł.

Źródło:
http://biznes.gazetaprawna.pl/artykuly/483079,klienci_nabici_w_program_lojaln...

Zapewne wśród programów lojalnościowych są również bardziej opłacalne, ale trzeba również pamiętać, że oprócz większej sprzedaży podmioty prowadzące takie programy korzystają na nich często również w inny sposób. Na przykład - karta, którą się posługujemy, przynajmniej potencjalnie pozwala na śledzenie zakupów dokonywanych przez konkretnego konsumenta, dzięki czemu firma może zarówno zebrać więcej informacji o swoich klientach, by lepiej dostosować ofertę do ich potrzeb, jak też zarobić dodatkowo na sprzedaży tych danych.
Jeśli weźmiemy to pod uwagę, to zrozumiałe będzie stałe pytanie przy kasie w supermarkecie, o to czy posiadamy kartę X lub Y.

Dlaczego żywność drożeje?

W najnowszej "Polityce" jest artykuł opisujący przyczyny rosnących cen żywności. Do poniższego fragmentu dopisałem (kursywą, w nawiasach kwadratowych) odniesienia do podstawowego modelu popytu i podaży:

Żywność drożeje na całym świecie. Nie tylko z powodu złych zbiorów wywołanych pożarami w Rosji, suszą na zachodzie Europy i suszą, a później powodzią w Australii czy anomaliami pogodowymi w innych rejonach świata (także w Polsce) [czynniki przesuwające krzywą podaży w lewo]. Również nie tylko z powodu zwiększonego importu Chińczyków czy Hindusów [wzrost dochodów nabywców przesuwający krzywą popytu w prawo]. Obecny niedobór żywności mamy także na własne, unijne, życzenie. To efekt uboczny Wspólnej Polityki Rolnej (CAP), od początku łaskawszej dla unijnych rolników niż konsumentów. W ubiegłym wieku pomagała ona rolnikom, sztucznie zawyżając ceny płodów rolnych i zamykając unijne granice przed tańszym importem [kontrola cen]. I wpadła we własne sidła – rolnicy zwiększali produkcję, nie oglądając się na popyt, bo Bruksela musiała ją od nich, po ustalonych przez siebie cenach, wykupić. Rosły góry masła, zboża, wołowiny. Z pieniędzy podatników trzeba było płacić za ich magazynowanie albo dopłacać do eksportu poza obszar UE. Tania, dotowana unijna (ale także amerykańska) żywność powodowała, że biednym krajom, np. w Afryce, nie opłacało się siać i orać. Najbogatsze państwa świata wspomagały je żywnością, która starzała się w magazynach.
Prognozy naukowców zapowiadały, że zapasy wciąż będą rosły – światowa konsumpcja żywności miała bowiem powiększać się wolniej niż jej produkcja. Unia oraz USA, żeby nie dopuścić do zmniejszenia dochodów farmerów, rozpoczęły na wielką skalę produkcję biopaliw. One także walnie przyczyniają się dziś do wzrostu cen żywności; maszyny konkurują z ludźmi o ziarno rzepaku, kukurydzy, cukier [przesunięcie krzywej popytu w prawo].

Więcej w wydaniu papierowym lub elektronicznym Polityki.
Źródło:
J. Solska, "Ceny wystrzeliły", Polityka 9/2011